Naselje Zvečan

by veljko

Pisani tragovi iz prošlosti ovog kraja dokazuju da grad Zvečan sa okolinom predstavlja poseban značaj za istoriju srpskog naroda na ovim prostorima, posebno što je neosporna pretpostavka da se na tom mestu nalazilo naselje još u praistoriji. Sedište nekadašnje Zvečanske župe bila je drevna tvrđava Zvečan. Naselje Zvečan je još u toku XII veka imalo karakter gradskog naselja poznatog na Balkanu.

Prvi put se pominje u vezi s pograničnim borbama između Srbije kojom je vladao župan Vukan i Vizantije na Kosovom polju između 1091. i 1094. godine. Postoje zapisi da je Stefan Nemanja posle pobede nad Vizantinicima 1170. kod Pantine, naredio da se molitva za uspešni ishod bitke održi u crkvi Svetog Đorđa u Zvečanu. Tokom vladavine Nemanjića u Zvečanu se nalazio jedan od kraljevskih dvorova. U njemu je 1323. godine sahranjen Konstantin Nemanjić, a 1331 godine je u njegovim tamnicama preminuo i njegov brat Stefan Dečanski. Stefan Dušan je 1337. godine upravu poverio mlađem sinu vlastelinke Danice, dok je njegov sin Uroš grad dodelio čelniku Musi, zetu kneza Lazara. Knez Vojislav Vojinović je 1363. godine zamenio Brvenik na Ibru sa čelnikom Musom i grad se od tog doba nalazi u njegovom posedu odnosno njegovog naslednika velikog župana Nikole Altomanovića (1366-1373). Posle Nikolinog sloma 1373. godine, grad ulazi u sastav države Vuka Brankovića.

Turci osvajaju Zvečan krajem XIV veka i u njemu sa prekidom drže jake vojne postaje sve do XVIII veka, kada definitivno napuštaju tvrđavu i ona je od tada prepuštena zubu vremena.

Razvoj naselja Zvečan na mestu na kom se danas nalazi počinje sa razvojem RMHK „Trepča“. U prostornom smislu, današnje naselje Zvečan se širi u skoro svim pravcima spajajući se sa Mitrovicom i obližnjim naseljima Donje Korilje i Veliko Rudare čiji delovi pripadaju naselju Zvečan.

U periodu od 1926. do 1941. godine uporedo sa razvojem RMHK „Trepča“ počelo se sa izgradnjom naselja Zvečan izgradnjom engleske kolonije, teniskog igrališta i objekata za stanovanje stručnjaka koji su došli da rade u Kombinat. Povećanjem broj stanovnika izgrađena je 1933. godine školska zgrada. U godinama posle Drugog svetskog rata planski su izgrađene u staroj koloniji zgrade sa po dva stana. Posle toga, 1953. godine izgrađeni su Radnički dom sa plesnom, bioskopskom salom i kuglanom. Kasnije su izgraćeni i: hotel, ambulanta sa stacionarom, zgrada pošte, zgrada osnovne škole 1961. godine, zgrada škole učenika u privredi, olimpijski bazen 1968. godine. Posle 1970. godine kada je naselje bilo u sastavu opštine Kosovska Mitrovica malo je izgrađenih objekata. U novije vreme izgraćena je nova zgrada doma zdravlja, nova stambena zgrada sa 24. stana, Crkva Svetog Đorđa, zgrada novog dečjeg obdaništa, zgrada Centra za socijalni rad, rekonstruisana je zgrada stare škole za Višu tehničku školu i započeta izgradnja više stambenih objekata.

U naselju Zvečan se povećava broj stanovnika. Po podacima iz popisa naselje Zvečan je: 1948. godine imalo 232 domaćinstva i 726 stanovnika, 1953. godine je imalo 558 domaćinstva i 1572 stanovnika, 1961. godine je imalo 588 domaćinstva i 2353 stanovnika, 1981. godine je imalo 729 domaćinstva i 2785 stanovnika. Sada naselje Zvečan ima više od 6500 stanovnika.

U samom naselju Zvečan se od obrazovnih institucija: predškolska ustanova „Lane“, osnovna škola „Vuk Karadžić“, srednja škola, viša tehnička škola Zvečan, izmeštena Viša tehnička škola iz Uroševca, kao i Fakultet umetnosti.

Povezani članci

Skip to content